Budowa zegarka: koronka – jakie spełnia funkcje ?

Często bywa tak, że wiedza na dany temat dla jednych jest „oczywistą oczywistością„, natomiast dla osób nie będących znawcami tego zagadnienia stanowi pewne novum. Podobnie jest w zegarmistrzostwie – osoby interesujące się czasomierzami swobodnie operują nomenklaturą z tej dziedziny, jednakże nie wszystkim jest ona dobrze znana.

Sytuacja taka dotyczy chociażby bardzo niewielkiego elementu umieszczanego najczęściej po prawej stronie koperty zegarka naręcznego, który to element posiada 99% czasomierzy, i to zarówno modele sprzed 150 lat, jak i te, które właśnie opuszczają linie produkcyjne.

Mowa oczywiście o koronce – najmniejszym elemencie pośród widocznych części zegarka – która odgrywa kluczową rolę podczas użytkowania i obsługi każdego czasomierza.

LANCO AIRVAC 6000

CYMA Conquistador Automatic - komplet z 1979 roku

Koronka to prawidłowe określenie używane przez znawców zegarmistrzostwa, Zegarmistrzów oraz osoby związane z branżą zegarkową. Mniej trafne lub nawet błędne określenia, z jakimi spotkałem się do tej pory, to „śruba”, „pokrętło” czy też „bolec”.

Koronki używane były już w zegarkach kieszonkowych produkowanych pod koniec XIX wieku, następnie wraz ze zmianą mody oraz nastaniem działań wojennych na początku XX wieku, zaczęły pojawiać się coraz liczniej modele naręczne, które zastępowały zegarki z dewizką, a koronka zmieniła umiejscowienie z godz. 12.00 na godz. 3.00.

Koronka zegarka po demontażu i odłączeniu od mechanizmu, z którym połączona jest wałkiem naciągu – na zdjęciu poniżej wraz z wałkiem naciągu –  wygląda tak:

Koronka zegarka 1

Natomiast sama koronka – bez wałka naciągu – wygląda tak:

Koronka zegarka 2Jaką rolę pełni koronka w zegarku ?

Powszechnie wiadomo, że koronka służy do nastawiania bądź też korygowania wskazań czasu każdego zegarka naręcznego lub kieszonkowego. Jednakże na tym jej rola się nie kończy, gdyż w zależności od funkcji w jakie wyposażony jest czasomierz, poprzez koronkę można nie tylko zmieniać położenie wskazówek, ale także np.:

 – ustawić datę oraz dzień,

OMEGA Speedmaster Mark 4.5

obracać pierścień znajdujący się pod szkłem zegarka,

Lanco Super Compressor

ustawić czas w 2 strefie czasowej,

Omega Flightmaster

aktywować i dezaktywować budzik / alarm…

OMEGA Seamaster MEMOMATIC

…bądź też obsługiwać wskazania wiecznego kalendarza w czasomierzach wyposażonych w tę rzadko spotykaną i trudną do skonstruowana komplikację konstrukcji mechanizmu.

IWC-Portugieser Annual Calendar 3W przypadku zegarków mechanicznych z manualnym naciągiem koronka odgrywa oczywiście kluczową rolę także ze względu na fakt, iż bez niej nie bylibyśmy w stanie nakręcić sprężyny napędowej i korzystać z zegarka.

Generalnie, określenia „koronka” używa się nie tylko względem koronki tradycyjnie służącej do ustawiania wskazań aktualnego czasu, ale także do każdego, niewielkiego elementu koperty, który jest obrotowy i poprzez który możemy obsługiwać dodatkowe funkcje czasomierza. Zegarek może posiadać więcej niż jedną koronkę. Występują modele z jedną, dwiema, a nawet trzema koronkami, gdzie każda z nich ma określoną rolę.

Tissot PR 516 Automatic 14

Lanco Super Compressor

DOXA Blue Planet GMT Limited Edition - pierścień w okół tarczy wykonany z 18k złota

Omega Flightmaster

Omega Flightmaster GMT – 3 koronki + 2 przyciski

Sygnowanie oraz ozdabianie koronek zegarków

Producenci czasomierzy rozpoczęli już w ubiegły wieku sygnować elementy swoich produktów własnym logo – dekiel, bransoleta, klamra paska itd. – a ponieważ koronka występuje niemalże w każdym zegarku, naturalnym posunięciem było umieszczenie logo także na tym niewielkim elemencie.

Omega Geneve DayDate PL - koronka z logo

Longines Automatic Ultra-Chron - oryginalna koronka z logo

Maurice Lacroix Pontos Chronographe - logowana, stalowa koronka

W ubiegłym wieku sygnowane koronki stosowane były głównie w droższych, markowych modelach, natomiast obecnie można je znaleźć w zasadzie w każdym nowym zegarku. Oczywiście zmieniły się także materiały z jakich wykonywane są współczesne koronki zegarków. Kiedyś wykonywało się je z mosiądzu, ze stali bądź ze złota. Dziś tworzone są z tytanu, wszelkiego rodzaju szlachetnych kruszców, czy chociażby ze spieku ceramicznego.

Ponadto producenci czasomierzy zaczęli prześcigać się w tworzeniu koronek o zupełnie nowych, ciekawych kształtach i różnych wielkościach. W wielu przypadkach ma to aspekt wyłącznie wizualny, a nie użytkowy, niemniej są też modele czasomierzy, które posiadają duże koronki ze względu na historyczne zaszłości – jak chociażby modele tworzone w ubiegłym wieku dla pilotów, co umożliwiało im obsługę zegarka pomimo grubych rękawic.

Koronka zegarka 3

W bardzo drogich czasomierzach koronka bywa także przyozdobiona kamieniami szlachetnymi, a są również marki – jak chociażby Cartier – które uczyniły z tego swój znak rozpoznawczy. Koronki dekorowane kamieniami szlachetnymi lub syntetycznymi („kaboszony”) nie tylko wpływają na estetykę zegarka, a także podnoszą jego wartość.

Koronka zegarka 4Występują modele, które posiadają koronki częściowo lub nawet całkowicie schowane w kopertę. Najczęściej są to czasomierze wyposażone w mechanizmy z automatycznym naciągiem sprężyny, który to mechanizm „nie toleruje” nakręcania, i producent poprzez ukrycie koronki daje użytkownikowi wyraźny sygnał, iż nie należy jej używać w tym celu.

SEIKO "Monaco" CHRONOGRAPH

SEIKO "Monaco" CHRONOGRAPH

Koronka, a kwestia wodoszczelności zegarka

Ostatnia, niezwykle istotna kwestia związana z koronką to klasa wodoszczelności zegarka.

Źle zamontowana bądź też uszkodzona koronka może powodować nieszczelność koperty, co w konsekwencji grozi dostaniem się do wnętrza koperty wilgoci, a w ekstremalnych przypadkach nawet wody, co może zakończyć się zalaniem i zniszczeniem mechanizmu.

Wiele zegarków produkowanych w ubiegłym wieku nie posiadają żadnych zabezpieczeń przed zalaniem, natomiast modele vintage i współczesne o najniższej klasie wodoszczelności, czyli Water Resistant, również narażone są w większym stopniu na działanie wody i wilgoci, gdyż koronka nie jest w żadnej sposób zabezpieczona  – nie posiada chociażby specjalnych uszczelek, które chroniłyby mechanizm.

Zastosowanie zakręcanej koronki rozwiązuje ten problem oraz w najłatwiejszy sposób zapewnia spełnienie wymagań szczelności, jednak bywa również tak, że nieco utrudnia korektę wskazań zegarka bądź wymusza większe wymiary koperty i samej koronki.

Koronka zegarka 5

Tego typu rozwiązanie techniczne stosowane jest najczęściej w zegarkach przeznaczonych do użytkowania w nieprzyjaznych warunkach oraz pod wodą, a także w niemalże wszystkich modelach wykorzystywanych przez profesjonalnych, zawodowych nurków.

DOXA Into The Ocean

Reasumując: koronka, choć niewielka i pozornie niezbyt istotna, stanowi niezwykle ważny element każdego czasomierza. Kupując zegarek – czy to model vintage, czy też nowy zegarek ze sklepu – warto zwrócić uwagę na jej wygląd, kształt oraz funkcje, jakie pełni.

Warto wiedzieć: Jak zmienić i ustawić datę w zegarku mechanicznym ?

Ten wpis został opublikowany w kategorii Pytania i porady, Słownik pojęć i oznaczony tagami , , , , , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

7 odpowiedzi na „Budowa zegarka: koronka – jakie spełnia funkcje ?

  1. lenin pisze:

    Ja spotkałem się jeszcze z innym określeniem koronki, mianowicie „szpindel”.

  2. Tymoteusz Ussachevsky pisze:

    Kupiłem zegarek używany (kwarcowy) i mam problem, koronka wypada przy próbie dojścia do ustawienia czasu.

    Starając się go naprawić, to już druga awaria i nie chcę znowu iść tłumaczyć w komisie zegar mistrzowskim że to nie ją tak zrobiłem tylko przy pierwszej próbie mi wypadła, napytalem sobie innej biedy. Mianowicie wyjalem mechanizm z tarczą i udało mi się trafić tak aby cały trzpień z koronka już miał dwa ustalone położenia i nie wypadał. Teraz tylko nie wiem co nacisnąć, przesunąć w która stronę aby móc widać koronkę i umieścić całość z powrotem w obudowie ;). Redakcjo, co zrobić ;)? Jak żyć ;).

  3. Martyna pisze:

    Mam pytanie.
    Jeśli „wyłączę” zegarek (tj. wysunę koronkę, tak, aby wskazówki przestały chodzić), to dzięki temu bateria dłużej wytrzyma?

  4. Maciej Kopyto pisze:

    Zegarki vintage kosztują, a te znanych, wiekowych i prestiżowych manufaktur często kosztują tyle samo co nowe modele….albo i więcej 😉

    Aprops zegarków z kopertą typu Monocoque, to niestety często bywa tak, jak Pan to opisał…mam jeden czasomierz z kopertą monolityczną, ale na szczęście nikt nie obchodził się z nią tak drastycznie i nieodpowiedzialnie, dzięki czemu wygląda bardzo ładnie 🙂

    http://manufakturaczasu.pl/longines-ultra-chron/

  5. pp47 pisze:

    Uzupełniając ten ciekawy wpis dodam, ze bywają zegarki (np. niektóre modele firmy „Jaeger LeCoultre”),wprawdzie rzadkie, gdzie koronka umieszczona jest z tyłu zegarka, na jego dekielku, a więc w czasie noszenia jest całkowicie niewidoczna.
    Patrz:
    http://www.chrono24.com/en/jaegerlecoultre/circa-1940s–id1938607.htm?id=1938607&picnum=3&tab=pics
    Przy okazji,-widać tu, że takie oryginalne zegarki, znakomitych firm, nawet stare wciąż jednak „troszkę” kosztują…;-)
    Są też koronki posiadające wałek rozłączalny, 2-częściowy,- dotyczy to tych modeli, w których mechanizm wyjmuje się od strony szkiełka. Często ich tylna częśc koperty bywa bardzo pokancerowana przez domorosłych „fachowców” usiłujących siłowo otworzyc nieistniejacy dekielek.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *